ul. J. Lompy 2/6, 40-040 Katowice
+48 504 067 898 krystynahese@yahoo.pl

Kiedy można iść do Sądu z pozwem o rozwód? Przesłanki rozwodu.

Aby wytoczyć skuteczny pozew o rozwód, czyli taki, który nie zostanie przez Sąd oddalony, jako przedwczesny, koniczne jest zwrócenie uwagi na to, czy zaistniały przesłanki do rozwodu.

 

Przesłanki te możemy podzielić na pozytywne i negatywne.

 

Do pozytywnych przesłanek należą te wymienione w art. 56 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego.

 

Art. 56. § 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

Jak widać z przepisu, ustawodawca wymaga zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Co to takiego? Kodeks nie precyzuje tego warunku. Podpowiedzi można szukać w orzecznictwie sądów.

Rozkład pożycia jest trwały, jeżeli ustały wszystkie więzi łączące małżonków,

Zupełny, jeżeli więzi te ustały na tyle dawno, że wedle zasad doświadczenia

życiowego powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi.
(wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12.03.2010r.,sygn. akt IACa 51/10)

Przekładając to na bardziej zrozumiały język, to zupełność rozkładu pożycia wiąże się z ustaniem trzech więzi tj. więzi gospodarczej, fizycznej i emocjonalnej.

Więź gospodarcza, to sprawy finansowe i sprawy życia codziennego łączące małżonków, czyli np. wspólne gotowanie, spożywanie posiłków, wspólne robienie zakupów, wspólne pranie, prasowanie, wspólne wakacje itp…, czyli wszystko co w ramach rodziny robi się wspólnie.

Więź fizyczna, to pożycie małżonków, zaś więź emocjonalna, to to, czy małżonkowie się kochają.

Zatem dla orzeczenia rozwodu, te więzi powinny w ogóle nie istnieć. W sposób definitywny, nie zaś przemijający, czy okresowy. Konieczna jest tym samym separacja pomiędzy małżonkami. Małżonkowie nie mogą rozwodzić się, a jednocześnie prowadzić wspólnego gospodarstwa domowego. Najłatwiej o taką separację, gdy strony nie mieszkają razem. Wówczas nie ma problemu wspólnego prania, gotowania, zakupów… Jednakże zdarzają się sytuacje, kiedy małżonkowie ze względów ekonomicznych mieszkają nadal we wspólnym mieszkaniu. I takie rozwody się zdarzają, kiedy żaden z małżonków się nie wyprowadził, przed, ani też po rozwodzie i żyją pod jednym dachem jak współlokatorzy. Jednak wówczas dla uzyskania separacji konieczne będzie podzielenie się pokojami w mieszkaniu, podzielenie się półkami w lodówce, odrębne gotowanie, pranie, prasowanie… Po prostu każdy żyje tak jakby żył oddzielnie, nie ma już wspólnoty gospodarczej.

Oczywiście dla uzyskania rozkładu pożycia konieczne będzie zaniechanie pożycia fizycznego, co oznacza, że każde pożycie, które się zdarzy, będzie przerywało okres separacji.

Drugim wymogiem, który wprowadza ustawodawca jest trwałość rozkładu pożycia. Zatem nie będzie wystarczające, że sam rozkład pożycia wystąpił, ale konieczne jest, by trwał on określony minimalny czas. I tutaj znowu przepisy nie precyzują tego wymogu. Przyjmuje się w orzecznictwie i literaturze, że powinno to być ok. 6 miesięcy, co jest okresem, który może świadczyć o tym, że do restytucji małżeństwa nie dojdzie.

Wyżej wskazane przesłanki są przesłankami pozytywnymi, czyli takimi, które muszą wystąpić, by orzeczenie rozwodu w ogóle było możliwe.

 

Z praktyki sądowej

Zdarzają się sytuacje, gdy doszło do rozkładu pożycia, jednak strony działając w emocjach zbyt szybko wystąpiły z pozwem o rozwód. Co to oznacza? Oznacza, że Sąd pozew oddali, jako przedwczesny, uznając, że nie została spełniona przesłanka trwałości rozkładu małżeństwa.

Oprócz przesłanek pozytywnych Sąd bada, czy nie zachodzą przesłanki negatywne, które pomimo spełnienia przesłanek pozytywnych stoją na przeszkodzie orzeczenia rozwodu.

Precyzuje je dalsza część przywołanego na wstępie art. 56 krio:

  • 2.Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
  • 3.Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

 

Można zatem wymieć takie przesłanki negatywne, które stoją na przeszkodzie orzeczenia rozwodu:

 

  1. Dobro wspólnych małoletnich dzieci
  2. Sprzeczność rozwodu z zasadami współżycia społecznego;
  3. Żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego, przy braku zgody małżonka niewinnego, chyba, że brak zgody na rozwód w określonej sytuacji będzie sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Ponownie ustawodawca nie precyzuje tych przesłanek w przepisach, jednak robi to orzecznictwo i literatura.

 

divorce-156444_640 (2)Co do dobra małoletnich dzieci, to zdarza się, że pomimo, iż rodzice nie są w stanie się porozumieć i żyć razem, to dzieci nie są w stanie zaakceptować rozwodu, rozstania rodziców. Zdarza się, że dziecko chodzi do psychologa z powodu rozwodu, a terapia trwa i nie doszło do szybkiego rozwiązania problemu. Dzieci mogą bardzo źle przechodzić taką nową sytuację życiową. Wówczas z reguły dopuszczona zostaje opina biegłych, w tym psychologa. Opinia sporządzana jest przez Rodzinny Ośrodek Diagonostyczno – Konsultacyjny. Jeśli jej treść będzie wskazywała, że w danym momencie dobro dziecka wymaga zachowania małżeństwa, że mogłoby ucierpieć na skutek rozwodu, wówczas są oddali pozew.Co do sprzeczności rozwodu z zasadami współżycia społecznego, to zasady te nie są sprecyzowane w ustawie. Można jako przykład takiej zasady podać sytuację, gdy małżonek jest poważnie chory, wówczas porzucenie małżonka w chorobie, gdy rozwodu żąda małżonek zdrowy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Przykładowa sytuacja, to taka, kiedy małżonek zdradził, a następnie odszedł do innego partnera, czy partnerki. Jednak porzucona żona, czy tez mąż (choć tych pierwszych jest znacznie więcej) nie chce rozwodu. Wówczas Sąd jednak nie oddali od razu pozwu o rozwód, tyko zbada tą indywidualną sprawę pod kątem zasad współżycia społecznego. Czyli biorąc pod uwagę podany przykład Sąd ustali, czy np. porzucona żona nie godzi się na rozwód celowo, by dopiec mężowi, a nie z faktycznej chęci ratowania małżeństwa. Inną sytuacją, gdy brak zgody naruszać będzie zasady współżycia społecznego jest sytuacja, gdy małżonek, który porzucił rodzinę, założył nową rodziną z kobietą, z którą uprzednio zdradził żonę, urodziło się im dziecko, czy też dziecko jest w drodze. Wówczas bierze się po uwagę dobro tej nowej rodziny, która powstała, przy jednoczesnym rozpadzie zupełnym dotychczasowej rodziny. Oznacza to, że w takiej sytuacji nawet brak zgody małżonka niewinnego nie stanie na przeszkodzie orzeczeniu rozwodu, bo są inne względy – a to zasady współżycia społecznego – chroniące nową rodzinę, które są decydujące.  W kolejnym poście o wymogach formalnych, by prawidłowo złożyć pozew, aby nie został odrzucony, czy też zwrócony, czyli o tym jak go prawidłowo napisać i wnieść.

 

Podkreślić trzeba, że każdą sytuację małżeńską trzeba rozpatrywać indywidualnie. Nie ma ogólnego wzorca, pod który podstawia się sytuacje życiowe i okazuje się, czy rozwód może być, czy nie, czy z winy któregoś z małżonków… Pozornie podobne sytuacje, różniące się w wydawałoby się drobiazgach, okazuje się, że musza być zupełnie inaczej potraktowane, bo te drobiazgi mogą mieć, wbrew pozorom, decydujące znaczenie.

 

Kolejną ostatnią przesłanką negatywną jest sytuacja, gdy małżonek wyłącznie winny żąda rozwodu, a małżonek niewinny się na to nie zgadza, chce ratować małżeństwo.

W praktyce spotykałam się z sytuacjami, gdy Sąd oddalił pozew w związku z chorobą psychiczną lub inną bardzo poważną albo gdy małżonek wymaga opieki, czy pielęgnacji.